طرح هیأت امنایی شدن مجموعه‌های تاریخی و فرهنگی حافظیه و سعدیه که چندی پیش با پیشنهاد حسینعلی امیری، استاندار فارس، در دیدار با وزیر میراث فرهنگی مطرح شد، با واکنش‌های موافق و مخالف روبه‌رو شده است. 
به گزارش اطلاعات، هرچند ایده هیأت امنایی شدن مجموعه‌های تاریخی موضوع تازه‌ای نیست و سال‌هاست در وزارت میراث فرهنگی مورد بحث قرار دارد، اما پیشنهاد اجرای سریع و آزمایشی آن برای نخستین‌بار در دو مجموعه شاخص و جهانی ایران، نگرانی‌های جدی متخصصان و کارشناسان فرهنگی را برانگیخته است. 
در میان کارشناسان این پرسش مطرح شده که چرا این طرح آزمایشی باید از دو مکان مهم و ثبت‌جهانی‌شده کشور آغاز شود، در حالی که می‌توان ابتدا آن را در مقیاسی کوچک‌تر و در دیگر پایگاه‌های تاریخی اجرا کرد و در صورت موفقیت، به سایر اماکن تسری داد.
این کارشناسان معتقدند، حتی اگر هدف از هیئت امنایی شدن مدیریت مجموعه‌های تاریخی، فاصله گرفتن از بودجه دستگاه‌های دولتی و خودگرانی مستقل باشد باز هم این سوال مطرح می‌شود که آیا سایت‌ها و بناهای تاریخی مهم کشور می‌توانند از بودجه دولتی فاصله بگیرند و با بلیط فروشی به اداره امورات خود بپردازند؟
جلیل گلشن، پیشکسوت و چهره ماندگار میراث‌فرهنگی معتقد است، قانون مربوط به هیئت‌امنایی شدن پایگاه‌های میراث‌فرهنگی مدت‌هاست به تصویب رسیده و اکنون مهم‌ترین موضوع، فراهم کردن بستر مناسب برای اجرای دقیق و سنجیده آن است. با این وجود باید این نکته را باید در نظر گرفت که چنین طرحی تاکنون به صورت عملی تجربه نشده است و نمی‌توان با قطعیت درباره معایب و مزایای آن اظهار نظرر کرد؛ بنابراین بهترین راه، اجرای محدود، ارزیابی نتایج و سپس توسعه تدریجی آن است.
شفاف سازی جایگاه و اختیارات هیات امنا
رسول وطن‌دوست، یکی دیگر از پیشکسوتان میراث‌فرهنگی ایران است که پرونده‌های ثبت جهانی متعددی توسط او مدیریت و راهبری شده در گفتگو با اطلاعات با مثبت ارزیابی کردن اصل طرح هیات‌امنایی شدن مدیریت برخی آثار، محوطه‌ها و موزه‌های تاریخی می گوید: موفقیت این الگوی مدیریتی در گرو تعریف دقیق جایگاه و اختیارات هیات امنا، تدوین شرح وظایف شفاف و انتخاب اعضایی متخصص و متناسب با ویژگی‌های هر اثر است و می‌توان با بهره‌گیری هوشمندانه از تجربه‌های موفق داخلی و بین‌المللی، بخشی از چالش‌های مدیریتی محوطه‌های تاریخی به‌ویژه میراث جهانی را برطرف کرد. به اعتقاد وطن دوست، اثربخشی این الگوی مدیریتی، پیش از هر چیز به نحوه اجرا، تعریف دقیق ساختار، تعیین حدود اختیارات و مسئولیت‌ها و همچنین انتخاب صحیح اعضای هیئت امنا بستگی دارد.
او همچنین بر ضرورت بهره‌گیری از تجارب موفق جهانی در حوزه مدیریت میراث‌فرهنگی تاکید می‌کند و می‌افزاید: در بسیاری از کشورها، نمونه‌هایی از مدیریت مستقل‌تر و تخصصی‌تر محوطه‌های تاریخی و موزه‌ها وجود دارد که می‌تواند برای ایران نیز قابل مطالعه و الگوبرداری باشد، اما این الگوبرداری باید متناسب با اقتضائات نظام مدیریتی و ویژگی‌های میراث‌فرهنگی کشور انجام شود. بنابراین نخستین پرسش در اجرای طرح هیات‌امنایی این است که باید به‌صورت شفاف مشخص شود، هیئت امنا در هر مجموعه دقیقا چه مسئولیت، اختیار و جایگاه قانونی دارد؛ چرا که نمی‌توان برای پاسارگاد، تخت‌جمشید یا دیگر محوطه‌ها و مجموعه‌های تاریخی، بدون توجه به تفاوت‌های ماهوی و مدیریتی آن‌ها، یک الگوی واحد تعریف کرد.
«علیرضا ایزدی» مدیرکل دفتر ثبت و حریم آثار تاریخی در گفتگو با اطلاعات با اشاره به سابقه این ایده گفت: بحث تشکیل هیأت امنا برای مجموعه‌های تاریخی از دوره‌های گذشته و حتی از زمان مدیریت دولت‌های هشتم و پس از آن نیز در سازمان میراث فرهنگی مطرح بود. 
به گفته او، فلسفه این مدل آن است که اداره مجموعه‌ها تنها بر دوش مدیران میراث فرهنگی نباشد و افرادی خارج از ساختار اداری دولت نیز در حل مسائل اجرایی و تأمین منابع مشارکت کنند.
ایزدی گفت: امروز درآمد حاصل از فروش بلیت و خدمات در حافظیه به خزانه دولت واریز می‌شود و مدیران مجموعه برای تأمین هزینه‌های روزمره دوباره باید منتظر تخصیص اعتبار از خزانه بمانند.
به اعتقاد او، اگر هیأت امنا دارای اختیارات قانونی و مالی مشخص باشد، بخشی از درآمد همان مجموعه می‌تواند در چارچوب ضوابط حفاظتی و مرمتی صرف نگهداری و ارتقای کیفیت خدمات شود و بسیاری از بروکراسی‌های موجود از میان برود. هم اکنون درآمد مجموعه‌های تاریخی از جمله حافظیه به خزانه می‌رود و بعد برای انجام کارهای همان مجموعه باید دوباره دنبال اعتبار باشیم درحالیکه این روند باید اصلاح شود.دو سال پیش در اوج شلوغی مجموعه متوجه شدیم سعدیه حتی دو نیروی خدماتی برای نظافت محوطه ندارد و تنها با همکاری شهرداری آن منطقه توانستیم این مشکل به طور موقت برطرف کنیم.
به گفته ایزدی، چنین اتفاقی نشان می‌دهد که بسیاری از مسائل مجموعه‌های تاریخی نه به کمبود تخصص، بلکه به ضعف ساختار مدیریتی و نبود اختیار در تصمیم‌گیری بازمی‌گردد.